Istanbul – Leerlingen in Turkije krijgen op school nog steeds oude stereotypen ingeprent, zoals ‘de enige vriend van een Turk is een Turk’ en de bezwering dat Turkije wordt omringd door vijanden. Veel legerofficieren en andere ultranationalisten geloven heilig dat de EU en Amerika complotten smeden om Turkije te verdelen onder Koerden en Armeniërs. Het wantrouwen tegen het buitenland- zowel bondgenoot als vijand – is diep verankerd in de nationale psyche.
Buiten de schoolmuren en kazernes zijn Turkse diplomaten en ministers druk bezig de oude clichés te ontmantelen en een nieuwe buitenlandse politiek vorm te geven. De verrassende uraniumdeal die premier Recep Tayyip Erdogan, samen met de Braziliaanse president, in Teheran sloot is een sprekend voorbeeld van het nieuwe beleid.
Turkije is zelfbewuster en minder eenzijdig pro-westers dan tijdens de Koude Oorlog. Voor het tweede jaar is het lid van de Veiligheidsraad en groeit in zijn rol als regionale grootmacht. Het land aan de Bosporus is een zwaargewicht aan het worden, mede doorzijn toenemende economische macht. Op de wereldranglijst staat de Turkse economie op zeventien.
Maar de Turkse toenadering tot landen als Iran en Syrië – alsmede de kritiek op Israël – leiden ertoe dat beleidsmakers en waarnemers in Washington en in Europese hoofdsteden zich afvragen of de regerende AK-partij zich afkeert van het Westen.
Critici van premier Erdogan hebben voorbeelden te over. Er wordt aan herinnerd dat de AK- partij voortkomt uit de politieke islam en er wordt gesuggereerd dat de premier een geheime agenda heeft om van de seculiere republiek van Atatürk een tweede Iran te maken.
Professor Bernard Lewis, die veel over Turkije publiceerde, was vorige week in The Wall Street Journal de prominentste waarnemer die de alarmklok luidde. Want niet alleen heeft Turkije vriendschappelijke banden aangeknoopt met het regime in Syrië, het legde ook de rode loper uit voor de leider van Hamas in 2006. Premier Erdogan stelde dat ‘geen moslim genocide kan plegen’ en leek daarmee de Soedanese leider Omar al-Bashir in bescherming te willen nemen.
Bovendien kritiseerde Erdogan de aanvallen van Turkijes ‘strategische partner’ Israël op Gaza als ‘buitensporig geweld’, noemde Gaza een ‘concentratiekamp’ en liep demonstratief het podium af na een verbale aanvaring met de Israëlische president Peres tijdens het World Economic Forum. Daarnaast verbood Ankara Israëlische gevechtsjagers voor het eerst mee te doen aan ‘Anatolian Eagle’, een jaarlijkse Navo-oefening in Turkije sinds midden jaren ’90.
Allemaal bewijzen dat Turkije onder de AK-partij een ‘moralistische’ en ‘islamitische’ buitenlandse politiek voert , zo betoogt Soner Cagaptay van het Washington Institute for Near East Policy.
De Turkse minister van buitenlandse zaken, Ahmet Davutoglu, benadrukt dat Turkije het Westen de rug niet toekeert. Samenwerking met de VS en lid worden van de EU zijn strategische pijlers van het buitenlandse beleid. Maar Turkije is assertiever geworden en de belangen lopen niet altijd parallel. Davutoglu is de architect van de heroriëntatie van het beleid dat hij samenvat met ‘geen problemen met de buren’. Daar komen opvallende initiatieven uit voort. Zoals de toenadering tot Armenië en het aanhalen van de economische en diplomatieke banden met buurlanden als Syrië, Irak en Iran. Goed voor gasleveranties en voor de Turkse ondernemers.
Tegen de zin van de generaals steunde premier Erdogan in 2004 het Annan-plan voor een hereniging van Cyprus. En hij blijft er bij de nationalisten op Noord-Cyprus op aandringen dat onderhandelingen moeten doorgaan. Er is vooruitgang in de ‘no war, no peace’ relatie met aartsvijand Griekenland. Tijdens zijn bezoek aan Athene afgelopen weekeinde ondertekende Erdogan niet alleen 22 akkoorden, maar ook een symbolische wapenstilstand in het stadion waar de eerste Olympische Spelen werden gehouden. En vorige week sloten Rusland en Turkije diverse energie- en handelsakkoorden, onderdeel van een groeiende relatie die door de Russische president Medvedev werd omschreven als ‘een volwaardig strategisch partnerschap’.
De Turkse pogingen om het conflict met Armenië op te lossen wordt verwelkomd door de Europese Unie, zoals blijkt uit de voortgangsrapportage die elk najaar wordt gepubliceerd. Goed nabuurschap is immers een van de pijlers van het EU-beleid.
Het oplossen van die problemen gaat echter niet zonder slag of stoot. Maar vast staat dat Turkije niet langer tevreden is met zijn historische rol als brug tussen Oost en West. Vanaf nu wil het de spil zijn in de regio.
Geen gerelateerde bijdragen.
Ontvang maximaal 1 keer per maand de laatste nieuwtjes direct in je mailbox!
Loading ...
Er zijn 14 reacties
Fijn, zo’n serieuze column! Stemt weer tot nadenken.
Politiek blijft fascineren en naarmate ik ouder word (of mijn jeugdige idealisme verlies?) ga ik het steeds ondoorzichtiger vinden. Al die tegenstrijdige belangen, het spel om de macht, de geheime agenda’s, de gekleurde ideologieën en de ogenschijnlijk meer rationele benaderingen…
Ik ben blij met mijn positie aan de zijlijn; ik zou het spel niet mee kunnen spelen!
Dank!
Klaske
23 mei 2010 om 23:36
Een artikel naar mijn hart. Ik onderschrijf ook de reactie van Klaske, die zelf columniste is en dus niet zomaar wat in de rondte schrijft. Inderdaad, Turkije is veranderd en verandert nog steeds en niet zo een beetje ook. Het naderende referendum (naar verluidt in september) is de tweede poging om de grondwet te wijzigen. Volgens premier Erdogan gaat de grondwetwijziging naast meer grip op de rechtsgang ook over meer godsdienstvrijheid. Echter, ik vermoed een dubbele agenda. De tijd zal het leren. Duidelijk is wel dat de EU niets zal moeten hebben van een islamitische staat, als het ooit zover komt.
10 juli 2010 om 19:26
Het naderende referendum is 12 September.
En niemand moet iets van een Islamitische staat hebben, dat is tegen het Ata Turksisme en eigenlijk ook tegen de wil van het beetje beter nadenkende volk.
Met de 12 September van 1980 in het achterhoofd beetje smakeloze datum….
´Hayır´lısı diyelim, hopen maar dat iedereen zijn verstand gebruikt.
Zou Erdoğan nu ook kolen uitdelen in het oosten om zijn Evet te krijgen….???????
2 augustus 2010 om 16:55
Turkije wil zich toegang verschaffen tot de EU door te kokketteren met hun oh zo westerse waarden en economie. Bullshit natuurlijk. Voor zover dat al klopt is dat allemaal te danken aan de anti-religeuze Ataturk. De huidige regering bestaat uit moslimfundamentalisten. En deze mallotenclub zouden we moeten toelaten in de EU. Nadat we uit de achtergelegen gebieden uit Turkije eerst de achterlijkste bevolkingsgroepen als gastarbeider binnenkregen, moeten we nu blijkkbaar ook nog een achterlijke religie (volgens Pim Fortuyn) binnenlaten. Dat is geen vooruitgang, maar een achteruitgang van 500 jaar.
Turkije sluit zich maar lekker aan bij NAFTA, de VS dus.
Wat mij betreft: nooit niet!!
10 september 2010 om 17:40
Bedankt marc voor je colomn,
Ik ben duidelijk een voorstander van Tayyıp. Als je eens terug kijk hoe turkije was en nu is en hopelijk zal worden. Word dit land een redder voor het ondergaande EUROPA 1 met haar stijgende gemiddelde leeftijd en financiele problemen. Tuurlijk zijn er dingen waar je het niet eens mee hoeft te zijn. Maar we leven op een wereld met verschillende mensen en geloven. DAAR moet je respect voor hebben. WİJ allemaal. Betreffende de reakties tegen İsrail wat mij betreft alleen maar goed. Worden de mensen in Europa misschien ook eens wakker en ziet men wat er daadwerkelijk afspeelt.
Saygılarla,
29 januari 2011 om 08:11
Recep Tayyip Erdogan’s partij won met 42% dus een beetje respect voor deze man mensen. Hij weet wat hij doet, binnenkort heeft Turkije geen een unie nodig, het is een unie op zichzelf! Turkije is van de moslims, een Turk die geen moslim is, is een halve Turk. Recep laat de Ottomaanse tijd weer bloeien, voor een beter Turkije en vreedzame wereld.
11 maart 2011 om 02:47
Erdogan heeft zeer zeker een dubbele agenda. Het westen houd hij stil met allerlij holle beloften. Het referendum heeft de AK (lees Erdogan) gewonnen. Hij beweert dat het de democratie bevordert maar in werkelijkheid heeft de AK partij zijn grip op de seculiere rechterlijke macht verstevigd. Er zullen nu zeker rechters met een sterke moslim ideologie geinstalleerd worden. m.a.w. de rechtspraak wordt gedaan met als uitgang het geloof ipv een onpartijdige rechtsgang. Het is nu wel duidelijk dat Turkije op een staat gaat worden gefundeerd op het moslim geloof. De AK partij heeft Iran als groot voorbeeld. En als de AK Patij door middel van leugens te versrpeiden onder de bevolking steeds verkiezingen blijft winnen zal Het seculiere Turkije verdwijnen en hebben we er een fundamentalistishe moslim staat erbij. Ook het buitenlands beleid is te betreuren. De vriendschappelijke banden die de AK partij aangaat met Iran en syrie zijn gevaarlijk. Het bewijst dat Turkije zich afwend van het democratische Europe en zich richt op het fundamentalistische / dictotariale staten.
Mijn vriendin is Turkse en woont in Istanbul. Vaak hoor ik haar praten met vrienden over de verkeerde richting welke Turkije nu op gaat. Beetje bij beetje worden de vrijheden afgenomen die Turkije onder ataturk bezat. En het jammerlijke is dat de bevolking dat niet door heeft. De grondbeginselen van kemal ataTurk worden helaas verkwanseld. Onder hem was Turkije een groots land waarin veel vooruitgang geboekt werd. Helaas plaats Erdogan het geloof boven alles en is alles ondergeschikt aan het geloof…zelfs het volk.
Turkije zal nooit lid worden van de EU zolang de AK-partij aan de macht is. Jammer dat het niet gelukt is om deze gevaarlijkie partij te verbieden:-(
9 april 2011 om 02:17
@werner
akp is geen gevaarlijke partij, maar pvv…
akp deed alles om turkije in een bloei te zetten, jammer dat jij dit niet inziet.
De voorgaande jaren dat de andere partijen regeerde liep turkije steeds in teleurstelling in economische situatie en mensenrechten.
kun jij mij vertellen wat die vriendin van jou zei dat turkije de verkeerde kant op gaat?
ik denkt dat zij waanideeen krijgt..
als akp niet was was die vriendin van jou nog steeds in die armzalige wijk en krotten leven gehad…turkije zal nooit EU worden zolang akp aan de macht is? dit is een pure discriminatie op geloof, geen wonder dat EU een hypocriete discriminerende bende is…dus zolang regerendev partij in turkije geen islamitisch is zal turkije EU wel treden? NO THANKS! ik als turkse moslim wil turkije niet bij EU hebben, niet dat EU christelijk is maar omdat ze niet goed georganiseerd is en dat het allemaaal om kapitalisme gaat.
Laat me je iets vertellen, ik zelf als moslim zijnde wil dat turkije niet in iran wordt, sterker nog, iran is een sjietische moslims, dus extremer dan soennistische moslim in turkije…hebben de turkse moslims in turkije je lastig gevallen? allemaal? nee? dit is ook hoe akp inelkaar zit…ze willen ook allemaal vrede hebben…
4 mei 2011 om 13:32
Tjonge jonge jonge jonge jonge jongeeeee jongeeeeeeeeh.
10 juni 2011 om 15:24
Mensen waar hebben jullie het toch over ?
Geloven jullie ooit eens met je Moslim iedentieteit ooit eens in een
katolieke club (europeese unie) te kunnen komen ?
Wie ja zegt droom maar verder.
Impralistische landen proberen je kaal te plukken en niks anders !
Turkije is geen schoothond van de EU.
En europa is geen redder van Turkije !
Maar zonder Turkije is en zal europa nooit wereldmacht worden !
Stelletje angst zaaiers hier die denken dat Turkije Iran word.
Dat is onze buurland hebben we meer aan dan die Europeese leugenaars !
Die ons al meer dan 40 jaar geleden hebben belooft om in de EU te komen !
En elke keer nieuwe eisen stellen aan Turkije.
Wat niet aan andere lidstaten is geeist !
Word wakker !
28 juli 2011 om 19:36
Turkije heeft de ouwdjes club EU niet nodig binnekort gaan ze nog smeken maar dan is het al te laat
15 augustus 2011 om 22:14
lekker gefundeerde opmerkingen allemaal… doe allemaal toch eerst eens je huiswerk en begin dan pas te schrijven.
16 augustus 2011 om 12:05
Turkije is niet meer onder de indruk van Europa
De snelle ontwikkeling van de opkomende landen – China, India, Brazilië, Rusland – laat een nieuw wereldbeeld zien. In dat beeld, zo zegt de Turkse krant Hürriyet in zijn Engelse editie, “vertoont Turkije, waarvan de groei minstens zo snel is, steeds meer en steeds vaker tekenen van toenadering met deze groep en sluit zich steeds minder aan bij het Westen”. “In Europa en de Verenigde Staten interpreteren sommigen dat als ‘islamisering van het Turkse buitenlands beleid’”, voegt Hürriyet toe, maar het betreft hier een veel ruimer fenomeen: “De Turkse anti-Westerse gevoelens in het algemeen, en het anti-Amerikanisme in het bijzonder, worden steeds sterker voelbaar. In dit klimaat is het voor een elite een moeilijke opgave om trouw te blijven aan de Westerse verankering van Turkije. Maar de Turkse verwijdering van de Verenigde Staten en Europa is geen bron van onrust voor de meerderheid van de publieke opinie in Turkije.” Deze tendens gaat hand in hand met de groeiende zelfverzekerdheid van de opkomende landen, ook van Turkije, dat tegenwoordig “het Europa, waarvan de Turken de invloed in de wereld niet meer als een uitgemaakte zaak zien, een toontje lager laat zingen”.
3 september 2011 om 11:09
4 oktober 2011 om 12:29